Counter'a notki o życiu i przyrodzie :-)

Dysonans poznawczy

with 2 comments

Według definicji dysonans poznawczy jest taką sytuacją, w której osoba  uświadamia sobie sprzeczność dwu treści poznawczych: między informacjami (przekonaniami) posiadanymi a informacjami odbieranymi, dotyczącymi tej samej sprawy. Gdy więc do osoby posiadającej pewne informacje na dany temat docierają inne, czasem krańcowo sprzeczne informacje na tenże temat, powodują one dysonans, który objawia się przykrym, nieprzyjemnym stanem emocjonalnym. Im bardziej sprzeczna jest informacja docierająca z zewnątrz z tym co osoba wie lub sądzi na dany temat, tym nieprzyjemniejsze uczucie  powoduje. To nieprzyjemne uczucie sprawia, że osoba pragnie się go jak najszybciej pozbyć, usunąć lub wręcz zepchnąć ze świadomości.

Gdy wzbudzony zostaje dysonans dana osoba motywowana jest do jego redukowania i przywrócenia zgodności między sprzecznymi informacjami. Może to być osiągane przez:

  1. Zmianę jednego z elementów będących ze sobą w kolizji. Palacz, który dowiaduje się, że jest to szkodliwe, może rzucić palenie lub odrzucić informację o szkodliwości palenia (albo unikać myślenia o niej).
  2. Przeformułowanie znaczenia jednego z elementów, które są ze sobą niezgodne. Na przykład palacz może twierdzić, że pali, ale tylko papierosy light, co nie jest szkodliwe. Bądź też, że „Życie też jest szkodliwe dla zdrowia, nie tylko papierosy” – właściwie wszystko jest szkodliwe, cukier, sól, brak cukru, nadmiar witamin itp., przez co zmienia znaczenie słowa „szkodliwe”.
  3. Dodanie nowego elementu poznawczego, którego zadaniem jest zredukowanie sprzeczności między dotychczasowymi elementami. Palacz może twierdzić, że palenie go uspokaja i rozluźnia (czyli jest zdrowe). Może zacząć uprawiać sport lub twierdzić, że zawsze wchodzi na siódme piętro piechotą, a te jego wysiłki niwelują szkodliwość palenia.

Teoria dysonansu poznawczego została stworzona przez Leona Festingera w 1957 roku. Festinger twierdził, że wpadł na pomysł swojej teorii po tym jak dowiedział się o trzęsieniu ziemi z 1934 r. w Indiach. Bezpośrednio po kataklizmie w okolicznych wioskach (których mieszkańcy nie zostali dotknięci szkodami, lecz odczuwali dość silne wstrząsy) pojawiły się plotki o rychłym nadejściu kolejnych katastrof. W tym samym czasie wśród mieszkańców dotkliwie poszkodowanych (epicentrum) rozchodziły się plotki o rychłym nadejściu pomocy rządowej. Podręcznik psychologii społecznej przytacza słowa Festingera:

Czy przypadkiem plotki osób na peryferiach nie stanowiły sposobu na usprawiedliwienie swojego lęku? Czy system poznawczy człowieka nie działa tak, aby znaleźć uzasadnienie dla obaw, mimo braku realnych sygnałów zagrożenia? Ten pomysł – być może ludzie dopasowują obraz świata w którym żyją do tego, jak się w danym momencie czują lub co robią – stał się zalążkiem teorii dysonansu poznawczego.

Posiadając informacje na pewne tematy poparte twardymi dowodami, a często pozostające w sprzeczności z przekonaniami ogółu, często stykam się z osobami, które zostają wprawione w stan dysonansu poznawczego, dlatego uważam za zasadne uświadomić takie osoby z jakim psychologicznym problemem się spotykają🙂 Przykładowo, pokazując komuś zdjęcie olbrzymiego, trójwymiarowego reliefu przedstawiającego profil murzyna, a zrobionego przez sondę Cassini-Huygens na południowym biegunie satelity Saturna, czytam komentarze będące próbą ratowania się przed dysonansem poznawczym, na przykład:

W takie paintowe jpegi na YT to naqet sam waldek nie uwieży… a to coś chyba juz znaczy…

Pomijając, że wszyscy pamiętami „twarz” na Marsie, już samo stwierdzenie autora notki
Wszystko wskazuje na to, że na Tytanie, największym księżycu Saturna, istnieje wysoko zaawansowana cywilizacja
kwalifikuje ten news jako informację nieprawdziwą. I niachaj tak się stanie, zakop.

zdjecia owszem ciekawe , ale wnioski i ten tytuł – prowokacja albo autor wykopu nie wziął swojej codziennej porcji tabletek

Jak widać prawdziwa informacja (bo zdjęcia są przecież opublikowane przez NASA oraz ESA, a wnioski napisane w poprzednim moim wpisie są efektem zwykłej logicznej dedukcji, na którą dysonans poznawczy nie ma wpływu) powoduje u jej odbiorców silny dysonans poznawczy, którego różne próby rozwiązania można poobserwować🙂

PIA06240_Ha

Innym ze znanych w historii przykładów rozwiązywania dysonansu poznawczego jest choćby spalenie na stosie Giordano Bruno, prześladowania Galileusza czy zwalczanie Kopernika przez ówczesny establishment kościelny, który nie przyjmował do wiadomości naukowych faktów i rozwiązywał swe problemy poznawcze przez płonące stosy. Pozostaje życzyć wszystkim najlepszych rozwiązań swych dysonansów poznawczych, niekoniecznie metodami inkwizycji… Pozostaję z poważaniem🙂

Written by counter108

Sierpień 26, 2009 @ 7:30 pm

Odpowiedzi: 2

Subscribe to comments with RSS.

  1. No jak zwykle, counter – fachowo i z rozmachem. Aż miło czytać twoje artykuły!🙂
    Gdzie tyś to wygrzebał? Tyle ciekawych rzeczy i pewnie woda na młyn dla tych, co się niedouczyli hihihi
    Pozdrawiam serdecznie. Do następnego poczytania.

    Green

    Sierpień 26, 2009 at 7:46 pm


Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d bloggers like this: